Enteresan Haber

EN ÇOK OKUNAN TARİH YAZILARI
İÇİMİZDEKİ VATAN HAİNLERİ
TARİHTE KİMDİR KİMLERDİR
BU UTANÇ BİZE YETER
HABER » TarihTarihte kimdir kimlerdir » Nasrettin Hoca kimdir? Nasrettin Hoca gerçekten yaşadı mı? » Güncelleme Tarihi: 16 Haziran 2022 21:05

Nasrettin Hoca kimdir? Nasrettin Hoca gerçekten yaşadı mı?

Nasrettin Hoca kimdir? Nasrettin Hoca gerçekten yaşadı mı?

Türk güldürü ve mizah tarihinde önemli bir yere sahip olan Nasrettin Hoca nın kim olduğu son dönemlerde merak konusu oldu. Nasrettin Hoca nın kim olduğunu merak eden vatandaşlar, bu tarihi isim hakkında bilgi edinmek için araştırma yapıyor. Peki, Nasrettin Hoca kimdir? Nasrettin Hoca gerçekten yaşadı mı?

Nasrettin Hoca sorusu birçok kişi tarafından oldukça merak edilen ve araştırılan isimler arasında yer alıyor. Milyonlarca çocuğun zamanında hikayeleriyle büyüdüğü Nasrettin Hoca hakkında birçok söylenti de yer alıyor. Nasrettin Hoca gerçekten yaşadı mı ?

Efsanevi kişi olarak bilinen Nasrettin Hoca Kimdir?

Nasrettin Hoca, 1208 Hortu doğumlu, Anadolu Selçukluları döneminde Hortu ile Akşehir ve çevresinde yaşayan efsanevi kişidir.

Çoğunlukla hazırcevap ve mizah anlayışına haiz bir bilge olarak aksettirildiği hikâyelerle tanınan Nasrettin Hoca nın gerçekte yaşayıp yaşamadığına, yaşadıysa gerçek kişiliğinin ne olduğuna dair tartışmalar olmakla birlikte gerçek bir tarihî kişilik olduğuna dair bazı belgeler bulunmaktadır.

Bu belgelerden edinilen bilgilere göre 1208 yılında Hortu köyünde doğan Nasrettin Hoca burada temel eğitimini aldıktan sonra Sivrihisar da medresede eğitim görmüş ve babasının ölümü üzerine döndüğü memleketinde köy imamlığı görevini üstlenmiştir.

Nasrettin Hoca, bir süre sonra dönemin tasavvufî düşünce merkezlerinden Akşehir’e göç ederek Mahmûd-ı Hayrânî’nin dervişi olmuş, burada mülki görevler üstlenmiştir. Aynı zamanda Akşehir çevresindeki yörelerde de kısa süreli bulunduğu düşülen Nasrettin Hoca 1284’te yine Akşehir’de ölmüş ve günümüzdeki Nasrettin Hoca Türbesi ne gömülmüştür.

Nasrettin Hoca nın adına anlatılar hikayeler etrafında gelişen efsanevi kişiliği ölümüyle aynı yüzyıl içerisinde ortaya çıkmış olup kendisine addedilen anlatılar yüzyıllar içerisinde onlarla ifade edilen sayılardan binlere kadar çıkmıştır.

Günümüzde bibliyografik bir değeri bulunan Nasrettin Hoca yazılı kültürünün bilinen en eski anlatısına 1480 yılında telif edilen Saltukname’de rastlanmakla birlikte Povest o Hoce Nasrettine serisi 1,5 milyon ile şimdiye dek en fazla satışı yapılan Nasrettin Hoca derlemesidir.

Bu eserlerden derlenen fıkralar, içerdiği mesajlar, özellikleri ve mitolojik unsurlar gibi farklı bağlamlarda incelenmiş olup birçok ülkede eğitim-öğretimde de kullanılmaktadır.

Yeni doğan bebeğin bebek bağının türbesine gömülmesi, yeni evlilerin ilk olarak türbesini ziyaret etmesi gibi halk inanışlarında yer edinen Nasrettin Hoca ya dair hikâyeler Türk halklarının yanı sıra Araplar, Bulgarlar, Çinliler, Farslar, Macarlar, Ruslar gibi farklı toplumlarda da yer edinmiş olup Naara Suoks, Jiyrenşe Şeşen gibi yerel kahramanlarının anlatıları ile iç içe geçmiş hâldedir.

Coğrafi etkisine bağlı olarak sanat ve popüler kültür alanlarında Nasrettin Hoca ya dair çokça eser verilmiştir. Bunların arasında 1775-1782 yılları arasında yazılan Nasrettin Hoca nın Mansıbı bilinen ilk oyun, 1939’da gösterime giren Nastradin Hoca i Hitar Petar bilinen ilk filmdir. Ayrıca 1996 yılı UNESCO tarafından tüm dünyada Nasrettin Hoca Yılı olarak kutlanmış olup günümüzde Nasrettin Hoca adına şenlikler, yarışmalar ve bilimsel toplantılar düzenlenmektedir.

Nasrettin Hoca nın gerçekten yaşayıp yaşamadığına dair iddialar

Nasrettin Hoca gerçekten yaşadı mı ?: Nasrettin Hoca nın gerçekten yaşayıp yaşamadığı konusu halkbilimciler tarafından ele alınmakta ve farklı görüşler ortaya konulmaktadır. Alman oryantalistler Albert Wesselski ve Martin Hartmann gerçekte Nasrettin Hoca diye birinin yaşamadığını öne sürmüşlerdir.

oryantalist René Basset, 10. yüzyılda ünü Arap dünyasında yayılmış olan Arap güldürü tiplemesi Cuhâ’nın zamanla Türkler arasında Hoca’ya dönüştüğünü öne sürmüş, Yugoslav Türkolog Fehim Bajraktarević de Basset’nin bu fikrini desteklemiştir.

Azeri halkbilimci Hanefi Zeynallı da Nasrettin Hoca’nın tarihî bir kişilik olarak ele alınmasına şüpheyle yaklaşırken Tehmasib Ferzeliyev; Nasrettin Hoca nın gerçek kişiliğinin önemsiz olduğunu, bir tipleme olarak içerisinde bulunduğu her kültürün ortak kahramanı olduğu görüşünü savunmuştur.

Bazı araştırmacılar Nasrettin Hoca yı folklorik bir hayal ürünü olarak ele alıp tarihi kişiliklerle bağdaştırma yoluna başvurmuşlardır. Bu yaklaşımlardan birini geliştiren İsmail Hami Danişmend, Nasrettin Hoca nın Yavlak Arslan oğlu, II. Gıyaseddin Mesud döneminde yaşayan ve 1300 yılında Kastamonu’da öldürülen müstevfî Nasîrüddin Mahmud olduğunu öne sürmüştür.

Danişmend, bu iddiasını Fransa’da keşfettiği Farsça bir selçuknameye dayandırarak ortaya atmış, ancak görüş sağlam dayanakları olmaması gerekçesiyle bilim dünyasında kabul görmemiştir.

Naci Kum da bu konuya eğildiği bir yazısında Kayseri Arkeoloji Müzesi’nde bulunan ve üzerinde Nasrettin adı ile hoca unvanının bulunduğu bir mezar taşı bulunduğunu öne sürerek Nasrettin Hoca nın ölümünün 13. yüzyıl başında (kabul edilen 1284 yılından 72 yıl önce) Kayseri’de gerçekleştiğini iddia etmişse de İbrahim Hakkı Konyalı ilgili mezar taşında yaptığı okuma ile taşta Nasrettin Hoca değil Emirüddin Hoca yazdığını tespit etmiştir.

Azeri halkbilimciler Memmed hüseyn Tehmasib ve Memmedağa Sultanov da birlikte yazdıkları Molla Nasrettin Lâtifâlârı kitabında Nasîrüddin Tûsî’nin Nasrettin Hoca nın yaşadığı kabul edilen zaman diliminde yaşaması, bazı yazmalarda Nasrettin Hoca’nın Nasîrüddin şeklinde adlandırılması, Nasîrüddin Tûsî’nin bir eserinde fıkralara yer vermesi, Nasrettin Hoca nın bazı hikayelerde müneccimleri alaya alması ve bu türden bir davranışın ancak Nasîrüddin Tûsî gibi yıldızlar konusunda ilim sahibi insanlardan beklenebileceği, Nasrettin Hoca nın Timur un huzuruna memleketinin temsilcisi olarak çıkması ile Nasîrüddin Tûsî’nin Alamut hükümdarınca Hülagü nün huzuruna gönderilmesi, Nasîrüddin Tûsî nin bir adının Hasan olması ve bir fıkrada Nasrettin Hoca nın da bir adının Hasan olarak geçmesi gibi benzerlikler kurarak hocanın aslen Nasîrüddin Tûsî olduğunu öne sürmektedirler.

Ancak Tehmasib, öne sürdükleri bu verilerin sağlam kanıtlar olarak değerlendirilemeyeceğini, vardıkları sonucun yalnızca bir varsayım olduğunu da kabul etmektedir. Ayrıca yine Azeri bir halkbilimci olan Azad Nebiyev de Tehmasib ile Sultanov’un bu iddialarını tenkit etmiştir.

Irak Türkmeni araştırmacı İbrahim Dakuki, Nasrettin Hoca nın İsfahanlı bir Fars olduğunu ve asıl adının Meşhedî olduğunu öne sürmüştür. Özbekistan’da ise Nasrettin Hoca nın Buhara doğumlu olduğuna ve ağzında dişiyle doğduğuna dair bir inanış mevcuttur.

Nasrettin Hoca nın aslında Ahi Evran olduğu iddia edildi

Halk arasında bu şekilde bir inanç olmasına karşın Özbek araştırmacıların çoğu Nasrettin Hoca nın Özbek olmadığını kabul ederler. Orta Çağ tarihçisi Mikail da Nasrettin Hoca nın aslen Ahi Evran, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin Mesnevî’sinde Cuhâ diye andığı kişinin de aslen Nasrettin Hoca olduğunu iddia etmektedir.

Nasrettin Hoca nın tarihî bir kişilik olduğunu savunanlardan halkbilimci İlhan Başgöz 13. yüzyılda böyle bir kişinin yaşadığına dair hiçbir kuşkunun bulunmadığını belirtmektedir.

Yine halkbilimciler Saim Sakaoğlu, Ali Berat Alptekin ve Fatma Ahsen Turan da Nasrettin Hoca nın 13. yüzyılda yaşadığını belirterek onu Yunus Emre ve Hacı Bektaş-ı Veli ile birlikte Anadolu Türklüğünün tepe noktalarından biri olarak gösterirler.

Halkbilimciler Pertev Naili Boratav ile tarihçiler Mehmet Fuad Köprülü ve Tuncer Baykara da Nasrettin Hoca nın tarihî bir kişilik olduğunu savunanlar arasında yer almaktadır.

BU YAZILARIDA BEĞENEREK OKUYACAKSINIZ
Ahi Evran kimdir ? Ahi Evran’ın hayatı
Lokman Hekim kimdir?
Battal Gazi kimdir? Battal Gazi’nin gerçek yaşamı
Mete Han kimdir? Mete Han babasını neden öldürdü?
Oğuzlar kimdir? Oğuz boyları ve Oğuzların kültürü tarihçesi, yaşamları
Golan yada Cevlan’ı işittiniz mi? “Golan Tepeleri” denen yer Bayat Türkmenleri’nin vatanıdır!
Türklerdeki çekik göz Moğollar’dan geliyor

BİZİ SOSYAL MEDYADAN TAKİP EDİN
Bizi TWİTTER‘da takip etmek için tıklayın:@HaberEnteresan
Bizi FACEBOOK‘ta takip etmek için tıklayın:Enteresan Haber
Bizi İNSTAGRAM‘da takip etmek için tıklayın:enteresanhaberci

Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

BİZE YAPILANLARI SİZ UNUTTUNUZ BİZ UNUTMADIK
SON EKLENEN TARİH YAZILARI