Enteresan Haber

EN ÇOK OKUNAN TARİH YAZILARI
İÇİMİZDEKİ VATAN HAİNLERİ
Din üzerinden propaganda; Oy için sakal-ı şerifi yakmaya kalktılar
HABER » Tarih » Din üzerinden propaganda; Oy için sakal-ı şerifi yakmaya kalktılar » Güncelleme Tarihi: 21 Mart 2022 6:11

Din üzerinden propaganda; Oy için sakal-ı şerifi yakmaya kalktılar

İkinci Meşrutiyet’in ilk seçimi panayır havasında yaşayacak ama dört sene sonra, 1912’de yapılan seçimler, tarihlere “sopalı seçim” diye geçecekti. İttihadçılar din ve vicdan hürriyetini en iyi şekilde kendilerinin sağlayacağını söylerlerken muhalifler, İttihadçılar’ı dinsizlikle suçluyor ama halkın dini duygularına dayanarak oy talep etmek, her parti için ana slogan hâline geliyordu…

İttihad ve Terakki’ye muhalif kim varsa 1912’de Hürriyet ve İtilâf Fırkası’nda toplanmıştı. Hürriyet ve İtilafçılar da propagandalarında halkın dinî duygularından istifade etmeye çalışıp İttihadçılar’ı dinsizlikle ve kâfirlikle suçluyorlardı.

İttihadçılar, bu suçlamalar karşısında kendilerini ve partilerini dindar gösterecek bir yol bulma çabasına girdiler ve o zamana kadar görülmemiş bir çareye başvurdular: Rumelili İttihadçılar’dan Vuçitrinli Mehmed Bey, bugün Kosova’nın başkenti olan Priştine’ye içerisinde “lihye-i saadet”in, yani Hazreti Muhammed’in sakal-ı şerifinin bulunduğunu iddia ettiği bir bohça gönderdi. Bohçada hakikaten bir sakal kılı vardı ama kılın nereden alındığı ve sakal-ı şerif olup olmadığı hakkında herhangi bir kayıt bulunmuyordu.

KÖY KÖY DOLAŞTIRDILAR
İttihadçı adaylar bohçayı Rumeli’nin dört bir tarafında dolaştırıp oy istemeye başlayınca Hürriyet ve İtilâf Fırkası’nın mensupları hemen karşı propagandaya geçtiler. İttihadçılar’ın dinle alâkalarının olmadığı iddialarını daha yoğun şekilde yaymaya başladılar ve “Bohçada efendimizin değil, Jöntürkler’in peygamberi olan ’nın sakalı vardır!” demeye başladılar.

‘HAYDİ GELİN, YAKALIM!’
Sakal-ı şerif meselesi gündemin ilk sıralarında yeralınca, İttihadçılar kendilerini savunma mecburiyeti hissettiler ve “Hâşâ! Biz dinimize öylesine bağlı bir partiyiz ki, elimizde bulunan ve her vesile ile ziyaret ettiğimiz Hazret-i ’in sakal-ı şerifini Rumelili vatandaşlarımızın da görme şerefine nâil olmaları için bohçayı Priştine’ye gönderdik. Bunun Peygamber Efendimiz’in değil de bir başkasının sakalı olduğunu iddia etmek, münafıklıktır” dediler.

Rakipleri olan İtilâfçılar ise Hazreti Muhammed’in sakalının ateşten etkilenmediği, yani yanmadığı yolundaki halk inancına sarılarak İttihadçılar’a “Var mısınız o sakalı yakmaya?” çağrısı yaptılar. Rumeli’de köy köy dolaştırılan sakal hakikaten Hazreti Muhammed’e ait ise ateşe atılmalı idi ve yanmayacak olursa İttihadçılar haklı çıkacaklardı!

Ama, böyle bir tecrübeyi yapmaya kimse cesaret edemedi, sakal bir müddet daha köy köy, kasaba kasaba dolaştırıldı, İttihadçılar birkaç gün sonra yapılan “sopalı seçim”den galip olarak çıktılar ve sakal-ı şerif kavgası zamanla unutuldu.

Meşrutiyet dönemindeki seçimler hakkında daha fazla bilgi almak isterseniz, Fevzi Demir’in “İkinci Meşrutiyet Dönemi Parlamento Seçimlerinde Din ve Siyaset” başlıklı makalesine bakın. Bu şekilde daha başka hadiselerin de yaşanmış olduğunu görürsünüz.
blank

SEÇİM KANUNU KAYBOLDUĞU İÇİN 1908 SEÇİMLERİNİ AZ KALSIN YAPAMAYACAKTIK
BİZ, “seçim” kavramı ile ilk defa bundan 138 sene önce, yani 1877’nin ilk aylarında tanıştık ama seçimle gelen parlamentoları pek sevmedik. 1877’den sonra tam 43 sene boyunca, seçimle gelmiş olan parlamentoları, yeni bir seçim beklemeye sabredemeyerek tam beş defa feshettik.

HER KONUDA TEK ÖRNEĞİZ
Buna rağmen seçimleri ve seçim ortamını hep ciddiye aldık, meselâ parlamento hayatımızın Cumhuriyet öncesindeki ilk dönemindeki seçimlerde her türlü ikna vasıtasını kullandık. 1912’de yapılan ve “sopalı” diye bilinen seçimler, ikna vasıtalarının kullanılmasının tam bir örneği idi.

Ama, seçim kanununun metnini kaybedip kanunun mevcudiyetini 30 küsur sene sonra hatırlamak, üstelik arayıp da bulamamak konusunda dünyada bizden başka bir memleket yoktu ve bu hususta da tek örneği teşkil ettik!
blank

KAHVEHANE SEÇİM NUTUKLARI
İşte, eşine bir daha rastlanması mümkün olmayan bu kaybetme hadisesinin kısa öyküsü:

Sultan Abdülhamid’in 1877’de süresiz olarak tatil ettiği Meclis 1908’de, İkinci Meşrutiyet’in ilânından sonra yeniden açılacaktı ama o tarihten 31 sene önce eski Meclis tarafından hazırlanmış olan seçim kanununun metni ortalarda yoktu.

Kanun kayıptı fakat partiler propagandaya çoktan başlamışlardı. Başta gelen propaganda mekânı, yakın zamana kadar yoğun şekilde kullanılan kahvehaneler idi. Parti temsilcileri, ikinci seçmenler ve mebus adayları kahvelere giderek halka nutuk atıyor, “..ceğiz, …cağız” diye oy istiyorlardı.

İstanbul’da bu işin en meşhur mekânı da, Şehzadebaşı’ndaki Fevziye Kıraathanesi idi. O günlerde yaşanan bazı tatsız hadiseler, Meşrutiyet’in ve seçimlerin aleyhine kullanılır olmuştu. 23 Ağustos 1908’de Saraçhane’de çıkan yangında yedi kişi ölmüş ve büyük maddi hasar meydana gelmiş, Abdülhamid taraftarları yangını “Meşrutiyet’in ilânı üzerine Allah tarafından verilmiş bir ceza” şeklinde propaganda malzemesi haline getirmişlerdi.

Yangın, 27 Eylül’de gelen Ramazan günlerinde de siyasî malzeme haline getirilmiş ve ortam daha da gerilmişti. Muhalif gruplar Yıldız Sarayı’nın önünde, Bayezit Meydanı’nda ve Üsküdar’da toplanıp yangın bahanesi ile Meşrutiyet aleyhinde gösteriler düzenliyorlardı.
blank

MÜFTÜ ÖLDÜ, KANUN BULUNDU
Seçimlerin yapılması ve Meclis’in yeniden açılması işiyle, zamanın sadrazamı Said Paşa alâkadardı. Paşa, kanunu Meclis’in arşivinde, hükümet binalarında ve hattâ Yıldız Sarayı’nda bile aratmış ama metin bulunamamıştı. Seçimlerin yapılmasına kısa bir zaman kalmıştı ve kanun ortalarda yoktu!

Said Paşa, bu büyük dertten eski Meclis’in bir mensubunun tam o günlerde ölmesi sayesinde kurtulabildi: O tarihten 30 küsur sene önce Selânik mebusu seçilmiş olan bir müftü vefat etmiş, ailesi müftünün evrakını “Belki bir işe yarar” diyerek Said Paşa’ya yollamış, devletin dört dönerek aradığı kanun bu evrakın arasından çıkmış ve seçimler de ancak bu sayede yapılabilmişti.

Bizi TWİTTER‘da takip etmek için tıklayın:@HaberEnteresan
Bizi FACEBOOK‘ta takip etmek için tıklayın:Enteresan Haber
Bizi İNSTAGRAM‘da takip etmek için tıklayın:enteresanhaberci

Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

BİZE YAPILANLARI SİZ UNUTTUNUZ BİZ UNUTMADIK
SON EKLENEN TARİH YAZILARI